Tu jesteś: Strona główna > Konkurencja > Ochrona konkurencji > FAQ

FAQ

podziel się

1. Co to jest rynek właściwy i w jaki sposób jest on wyznaczany?

   To rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości (w tym jakość) są uznawane przez ich nabywców za podobne (substytucyjne) oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj, właściwości, preferencje konsumentów, czy znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji.

   Rynek właściwy wyznacza się na potrzeby każdego prowadzonego przez UOKiK postępowania antymonopolowego. Np. w odniesieniu do praktyki dotyczącej nadużywania pozycji dominującej służy ustaleniu, czy konkretny podmiot taką pozycję posiada. Dopiero w przypadku posiadania przez przedsiębiorcę pozycji dominującej na danym rynku właściwym można rozważać, czy dopuścił się jej nadużywania. Kwestia określenia rynku jest również niezmiernie istotna w przypadku porozumień ograniczających konkurencję, gdyż pozwala ustalić, jakie udziały mają w nim uczestnicy porozumienia i ewentualnie czy może ono zostać wyłączone spod zakazu zawierania porozumień antykonkurencyjnych.

   Na przykład, gdy pewien producent zaczyna wytwarzać samochody napędzane wodorem, powstaje pytanie, czy to wystarczająca przesłanka, aby uznać, że działa on na odrębnym rynku właściwym. Dokonując analizy należałoby wziąć pod uwagę fakt, że samochód na wodór byłby znacznie tańszy w utrzymaniu. Choć auta napędzane w ten sposób spełniałby identyczne funkcje, jak pojazdy benzynowe, to z punktu widzenia konsumentów - nie byłyby to substytucyjne towary. Rynkiem produktowym w tym przypadku byłby więc rynek samochodów napędzanych wodorem.

   

2. Czy posiadanie pozycji dominującej jest zabronione?

   Zgodnie z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów posiadanie pozycji dominującej nie jest zabronione. Zakazane jest natomiast jej nadużywanie, polegające m.in. na: bezpośrednim lub pośrednim narzucaniu nieuczciwych cen (w tym cen nadmiernie wygórowanych albo rażąco niskich), uzależnianie zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia, które nie ma związku z przedmiotem umowy, przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji lub narzucaniu uciążliwych warunków umów, przynoszących przedsiębiorcom nieuzasadnione korzyści. Nadużyciem pozycji dominującej może być także np. utrudnianie konsumentom dochodzenia swoich praw.
   
   Do nadużywania dominującej pozycji rynkowej może dochodzić w sytuacji, gdy przedsiębiorca osiąga taką przewagę nad konkurentami, dzięki której nie musi obawiać się konkurencji ze strony innych podmiotów. Jednym z kryteriów pozwalających domniemywać, że przedsiębiorca osiągnął pozycję dominującą, jest 40 procentowy udział w rynku. Poza tym kryterium istotną przesłanką jest możliwość prowadzenia działalności przez dany podmiot w sposób niezależny od swoich konkurentów, kontrahentów i konsumentów.

   

3. Co to jest kartel?

   Mianem kartelu określa się formalne lub nieformalne porozumienie pomiędzy przedsiębiorcami, którego celem lub skutkiem jest wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób konkurencji na rynku właściwym. Do najczęściej spotykanych niedozwolonych porozumień antykonkurencyjnych należą: zmowy cenowe, porozumienia kontyngentowe, podział rynku, ograniczenie dostępu do rynku, zmowy przetargowe. Porozumienia kartelowe zawierane są zarówno między konkurentami (wówczas mamy do czynienia z porozumieniami horyzontalnymi), jak i przedsiębiorcami działającymi na różnych szczeblach obrotu (tzw. porozumienia wertykalne).W literaturze przedmiotu można spotkać się z wąskim rozumieniem słowa „kartel”, które w tym przypadku ogranicza się jedynie do zmów pomiędzy konkurentami, czyli porozumień horyzontalnych.

   

4. Czy naśladownictwo cenowe (tzw. zachowania pararelne) jest zabronione, tak jak zmowa cenowa?

   Naśladownictwo cenowe nie jest zabronione. Wynikać ono może bowiem z polityki handlowej przedsiębiorców, którzy cenę oferowanych przez siebie produktów lub usług ustalają w oparciu o analizę cen konkurencji. Dopóki tego typu działania nie mają charakteru uzgodnionego porozumienia pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorcami, dopóty nie można ich uznać za zmowę cenową.

   

5. Dla jakich koncentracji właściwy jest Prezes UOKiK, a dla których Komisja Europejska?

   Zasadniczym warunkiem, który przesądza o właściwości Komisji Europejskiej jest „wymiar unijny” danej koncentracji. Dotyczy to transakcji, w których łączny światowy obrót wszystkich uczestników koncentracji wynosi ponad 5 mld euro, a łączny obrót przypadający na Unię, każdego z co najmniej dwóch uczestników koncentracji, wynosi więcej niż 250 mln euro. Należy pamiętać, że w tym zakresie obowiązują bezpośrednio na terytorium wszystkich państw członkowskich przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 z dnia 20 stycznia 2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (rozporządzenie unijne w sprawie połączeń) - 3 2004 R 0139, Dz. U UE L 024, 29/01/2004.
   
   Z kolei Prezes UOKiK właściwy jest w sprawach koncentracji, które wywołują lub mogą wywoływać skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a których wysokość obrotu nie przekroczyła wyżej wymienionych wartości.

   

6. Jakie kary może nałożyć Prezes UOKiK?

   Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną m.in. w decyzji o uznaniu określonych praktyk za ograniczające konkurencję lub naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Wysokość sankcji za - choćby nieumyślne - naruszenie przepisów ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zakazu zawierania porozumień ograniczających konkurencję, nadużycie pozycji dominującej na rynku, dokonanie koncentracji bez uzyskania zgody Prezesa UOKiK lub naruszenie zbiorowych interesów konsumentów) nie może być większa niż 10 proc. przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary.

   Możliwość nałożenia kary istnieje również w sytuacji w której, choćby nieumyślnie, przedsiębiorca podał przykładowo: nieprawdziwe dane we wniosku dotyczącym koncentracji, nie udzielił informacji na żądanie Urzędu, udzielił informacji nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd czy też nie współdziałał z UOKiK w toku kontroli. Jej wysokość w tym wypadku może wynieść do 50 mln euro.

   Z kolei kara stanowiąca równowartość do 10 tys. euro może być wymierzona za każdy dzień zwłoki w wykonaniu decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy antymonopolowej oraz prawomocnych wyroków sądowych.

   W drodze decyzji Prezes UOKiK może nałożyć także karę pieniężną w wysokości do pięćdziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia na osobę pełniącą funkcję kierowniczą lub wchodzącą w skład organu zarządzającego przedsiębiorcy lub związku przedsiębiorców, jeżeli osoba ta umyślnie albo nieumyślnie: nie wykonała decyzji lub postanowień Prezesa UOKiK albo wyroków sądu, nie zgłosiła zamiaru koncentracji, a także gdy nie udzieliła informacji lub udzieliła nierzetelnych lub wprowadzających w błąd informacji wymaganych przez Prezesa Urzędu.

   

7. Co to jest postępowanie wyjaśniające? Czym różni się od właściwego postępowania antymonopolowego?

   Postępowanie wyjaśniające wszczyna się z urzędu, jeżeli okoliczności wskazują na możliwość naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Prowadzi się je „w sprawie”, co oznacza, że nie jest ono skierowane przeciwko konkretnym przedsiębiorcom, a jedynie ma na celu zbadanie mechanizmów działających na określonym rynku.

   Postępowanie wyjaśniające może być wszczęte również w przypadku, gdy informacje będące w posiadaniu UOKiK nie wystarczają Prezesowi Urzędu do stwierdzenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające podjęcie działań w formie postępowania antymonopolowego. Zgodnie z przepisami ustawy antymonopolowej, Prezes Urzędu wszczyna postępowania tylko z urzędu (wyjątek stanowią postępowania w sprawach koncentracji, które wszczynane są zarówno na wniosek przedsiębiorcy, jak i z urzędu). Pomimo tego każdy może złożyć zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk ograniczających konkurencję. Należy jednak pamiętać, że złożenie takiego zawiadomienia nie obliguje Prezesa UOKiK do wszczęcia postępowania wyjaśniającego lub też właściwego. Postępowanie wyjaśniające może być wszczęte również w przypadku, gdy informacje zawarte w zawiadomieniu przedsiębiorcy nie wystarczają Prezesowi Urzędu do stwierdzenia, czy nastąpiło naruszenie uzasadniające podjęcie działań w formie postępowania antymonopolowego. Powinno się ono zakończyć się w ciągu 30 dni, a w sprawach szczególnie skomplikowanych w ciągu 60 dni od dnia wszczęcia. Podane terminy mogą ulec wydłużeniu np. w przypadku oczekiwania przez Urząd na żądane od przedsiębiorców informacje.

   

8. Jak długo trwają postępowania antymonopolowe?

   Postępowanie w sprawach praktyk ograniczających konkurencję powinno być zakończone nie później niż w terminie 5 miesięcy od dnia jego wszczęcia.
   
   Postępowanie w sprawach koncentracji może trwać do dwóch miesięcy licząc od dnia jego wszczęcia.

   

9. Czy gmina jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów antymonopolowych?

   W myśl ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów gmina jest przedsiębiorcą, m.in. w zakresie, w jakim organizuje lub świadczy usługi o charakterze użyteczności publicznej (tj. takich, których celem jest bieżące i nieprzerwane zaspokajanie zbiorowych potrzeb ludności), a działalność, którą wykonuje nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

   

10. Jakie decyzje może wydać Prezes UOKiK w sprawach dotyczących koncentracji przedsiębiorców?

    Prezes UOKiK może wyrazić zgodę (bezwarunkową lub warunkową) na dokonanie koncentracji albo zakazać jej przeprowadzenia.
    
    Wyrażenie bezwarunkowej zgody następuje zawsze wtedy, gdy planowana koncentracja nie ograniczy istotnie konkurencji na rynkach właściwych, a w szczególności gdy, w wyniku transakcji, nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku.
    
    Warunkowa zgoda podejmowana jest w przypadku, gdy nie nastąpi istotne ograniczenie konkurencji w wyniku transakcji i jednocześnie przedsiębiorcy spełnią określone w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów dodatkowe warunki. Mocą takiej decyzji Prezes Urzędu może nakazać spółce np.: zbycie majątku lub jego części, wyzbycie się kontroli nad określonym przedsiębiorcą (np. przez sprzedaż akcji lub udziałów). UOKiK wyznacza przedsiębiorcy termin na spełnienie tych warunków oraz nakłada obowiązek składania informacji o stanie ich realizacji.
    
    Zakaz dokonania koncentracji następuje w przypadku stwierdzenia, że jej dokonanie spowodowałoby istotne ograniczenie konkurencji na rynkach właściwych, a w szczególności poprzez powstanie lub umocnienie się pozycji dominującej.
    
    Prezes UOKiK może wydać zgodę na koncentrację przedsiębiorców pomimo powstania lub wzmocnienia tym samym pozycji dominującej jednego z nich. Może do niej dojść w przypadku, gdy połączenie to będzie skutkowało rozwojem ekonomicznym lub postępem technicznym oraz, gdy wywrze pozytywny wpływ na sytuację gospodarczą w kraju.

    

Do góry